İhalelerde YAMBİS Pasif Sorunu ve Coğrafi Veri Lisansı Eksikliği

İhaleye girerken her şey yolunda sanılır ama bazen tek bir ekran uyarısı ya da eksik belge tüm süreci altüst edebilir. YAMBİS pasif görünmesi ya da coğrafi veri lisansı sunulmaması, en sık karşılaşılan ama en çok kafa karıştıran iki başlık.

İhalelerde Dijital Sistemler Neden Bu Kadar Belirleyici?

Açıkçası son yıllarda ihalelerde en büyük değişim, işin tamamen dijital altyapıya dayanması oldu. Belgeler, beyanlar, yeterlilik kontrolleri artık yalnızca fiziki evrak üzerinden değil; YAMBİS, EKAP gibi sistemler üzerinden anlık olarak değerlendiriliyor. Bu da şu anlama geliyor: sistemde pasif görünen bir bilgi, sahada aktif olsanız bile sizi oyun dışı bırakabiliyor.

Bunu yaşayan çok firma var. Evrakları tamam, geçmişi temiz, fiyatı rekabetçi… ama sistem “pasif” diyor ve konu kapanıyor. İşte bu yüzden YAMBİS ve lisans belgeleri meselesi artık detay değil, doğrudan kader belirleyici.

YAMBİS “Pasif” Görünmesi Ne Anlama Geliyor?

YAMBİS (Yapı Müteahhitliği Bilişim Sistemi), özellikle yapım işi ihalelerinde idarenin ilk baktığı ekranlardan biri. Burada firmanın ya da yetkilinin pasif görünmesi, çoğu zaman otomatik bir elenme sebebi gibi algılanıyor. Ama işin aslı her zaman bu kadar net değil.

Bu noktada kritik soru şu: YAMBİS kaydı yeterlilik kriteri olarak açıkça istenmiş mi? Eğer idari şartnamede YAMBİS kaydına dair bir yeterlilik şartı yoksa, sistemde pasif görünmek tek başına elenme sebebi olmayabiliyor.

Bu konuyu detaylı biçimde ele alan YAMBİS “Pasif” Çıkarsa Sözleşme İmzalanmaz mı? Yeterlilik Kriterinde İstenmediyse Elenir mi? başlıklı içeriği özellikle incelemenizi öneririm. Pratikte yaşanan uyuşmazlıkların büyük kısmı tam da bu yanlış varsayımdan kaynaklanıyor.

En Sık Yapılan Hata

Bana göre firmaların en büyük hatası, YAMBİS pasif uyarısını kesin elenme gibi kabul edip hiç itiraz etmemesi. Oysa KİK kararlarına baktığınızda, şartnamede açık düzenleme yoksa idarenin bu gerekçeyle eleme yapmasının hukuka aykırı bulunduğu örnekler var.

Coğrafi Veri Lisansı Sunulmazsa Ne Olur?

Gelelim ikinci kritik başlığa: coğrafi veri lisansı. Özellikle harita, CBS, veri üretimi veya analiz içeren hizmet alımlarında bu belge sıkça isteniyor. Ancak sorun şu ki, bu belge her zaman teklif aşamasında sunulması zorunlu bir yeterlilik belgesi mi, yoksa sonradan tamamlatılabilir mi konusu net değil.

İşte tam bu noktada Coğrafi Veri Lisansı Belgesi Sunulmazsa Sonradan Tamamlatılır mı? başlıklı kararlar yol gösterici oluyor. Kısaca söylemek gerekirse, eğer belge bir yeterlilik kriteri olarak düzenlenmişse sonradan tamamlatılması mümkün değil. Ama sözleşme aşamasına ilişkin bir yükümlülükse tablo değişebiliyor.

Uygulamada Karşılaşılan Çelişki

Gördüğüm kadarıyla idareler bile bu konuda zaman zaman çelişkili davranabiliyor. Aynı tür ihalede bir idare belgeyi teklif aşamasında isterken, başka bir idare sözleşme öncesi yeterli görüyor. Bu da firmalar açısından ciddi belirsizlik yaratıyor.

Bu yüzden ihaleye girmeden önce teknik şartname kadar idari şartnameyi de satır satır okumak şart. “Nasıl olsa tamamlarız” denilen her belge, potansiyel bir elenme gerekçesi olabilir.

Bu İki Sorun Birlikte Ortaya Çıkarsa Ne Olur?

Asıl riskli senaryo şu: YAMBİS pasif + lisans belgesi eksikliği. İdare bu iki durumu birlikte değerlendirdiğinde, çoğu zaman firmayı savunmasız bırakacak bir tablo ortaya çıkıyor. Oysa her iki konu da kendi içinde ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken hukuki meseleler.

Burada yapılması gereken şey paniklemek değil; mevzuata, KİK kararlarına ve somut düzenlemelere bakmak. Çünkü çoğu elenme gerekçesi, doğru zamanda yapılan bir şikâyetle ortadan kaldırılabiliyor.

KİK Kararları ve Mevzuat Takibi Neden Hayati?

İhalelerde “herkes böyle yapıyor” cümlesi genelde yanlış sonuçlara götürür. Asıl belirleyici olan, Kamu İhale Kurulu’nun benzer olaylarda ne yönde karar verdiğidir. YAMBİS, lisans belgeleri, yeterlilik kriterleri gibi teknik konular tamamen bu kararlara göre şekilleniyor.

Bu noktada ihalebilgi.com, kik kararları, kamu ihale mevzuatı ve kik karar analizleri açısından gerçekten güçlü bir kaynak. Açıkçası benzer uyuşmazlıklarda önce buradaki kararları incelemeden net bir kanaate varmak zor.

Sonuç: Detay Sandığınız Şeyler İhaleyi Kaybettirir

Özetle; YAMBİS pasif uyarısı da, coğrafi veri lisansı eksikliği de tek başına otomatik elenme sebebi değildir. Ama yanlış yorumlanırsa kesin elenmeye dönüşür. Bu ince çizgiyi belirleyen şey ise şartname düzenlemeleri ve KİK içtihatlarıdır.

Siz de benzer durumlarla karşılaşıyorsanız, yaşadığınız tecrübeleri yorumlarda paylaşabilirsiniz. Belki de başkasının yaptığı bir hata, sizin için ciddi bir ders olur.